سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
681
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
در مدرسهء ناظميه به خاك سپرده شد . از ميان فرزندان او دو فرزند جوانش كه در علم و فضل تا درجهء اجتهاد رسيدند ، درگذشتند و دو فرزند ديگر او به نامهاى : مولانا سيد محمد و مولانا سيد محمد كاظم هماكنون زندهاند . نجم العلماء در ميان استادان و علماى زمان خود ، شاگردان زيادى داشت كه فهرست اسامى آنان طولانى است . وى مقالات و رسالههاى متعدد و حواشى فراوان بر كتب نوشت و قصايد زيادى سرود و به تصحيح كتب فراوان نيز دستيافت و كتابهاى ديگران را اصلاح مىكرد و به چاپ مىرساند ، نامى چند از ميان آنها بدين قرار است : المحاسن ؛ سرادق عفت ( چاپى ) ؛ جوابهاى صدها سؤال و هزاران نامه به زبان عربى ، فارسى و اردو ؛ ديوان اشعار عربى ؛ النبوة و الخلافة ، ( چاپى ) ؛ التوحيد ( چاپى ) ؛ مورث النشاط فى ارث الاحفاد و الاسباط ( عربى ) با تقريظ شيخ زين العابدين مازندرانى ( چاپى ) . نذر محمد 1310 ه ق / 1893 م 1388 ه ق / 1968 م مولانا سيد نذر محمد بن سيد صفى الحسنين ممتاز الافاضل از خاندان ثروتمند ككرولى بلوك مظفرنگر بود . وى در سال 1893 م / 1310 ه ق به دنيا آمد . پدرش صفى الحسنين بااينكه فردى متمكن و داراى املاك و ثروت بود ، ولى به دين و مذهب علاقه داشت و به همين مناسبت ، هنگامى كه فرزندش دورهء ابتدايى را به پايان رساند از مولانا حاج شيخ اعجاز حسن بدايونى دعوت كرد كه براى تدريس پسرش به ككرولى بيايد و مولانا اعجاز حسن براى تدريس و همچنين انجام خدمات دينى دعوت او را پذيرفت و فعاليتهايى در اين زمينه انجام داد و مساجدى بنا كرد كه هنوز باقى است و بعد از اينكه مولانا اعجاز حسن ، مراجعت كرد از مولانا نجم الحسن و مولانا سيد صغير حسن دعوت به عمل آورد ، در همان زمان علامه كنتورى سيد غلام حسنين نيز در ككرولى اقامت داشت و در معيت ايشان ساير علما و افاضل در آنجا اقامت داشتند و محيط گرم علمى به وجود آمده بود . نذر محمد بعد از تمام كردن دروس متوسط به لكنهو رفت و در سال 1335 ه ق مدرك فاضل را از مدرسهء ناظميه دريافت كرد و در سال 1337 ه ق آخرين مدرك يعنى ممتاز الافاضل را دريافت كرد . در ميان علماى همدرس مولانا سيد نذر محمد ، حافظ كفايت حسين ، مولانا سيد عديل